'ʻŌlelo Hawaiʻe' | |
|---|---|
| Pronunciació: | AFI: |
| Outros denominacions: | Hawaiià |
| Falado a: | Hawaii (EEUU) |
| Região: | Ilhas Hawaii |
| Parlants: | 1.000 nadius 15.000 total |
| Ranking: | Não se encontra entre as 100 primeiras |
| Classificação genética: | Austronèsia línguas malaiopolinèsies |
| Língua oficial de: | Hawaii (com o inglês) |
| Regulado por: | Não tem cabe regulação oficial. |
| ISO 639-1 | - |
| ISO 639-2 | haw |
| ISO 639-3 | {{{iso3}}} |
| SIL | HWI |
| {{{mapa}}} | |
| vejais também: língua | |
O hawaià (ou ʻōlelo Hawaiʻe) é uma língua austronèsia falada às Ilhas Hawaiʻe. Faz parte do grupo polinesi oriental e é uma língua que pertence ao subgrup marquèsic, o núcleo do qual se encontra às ilhas Marqueses. O hawaià prove deste núcleo marquesà, por tal como o 400 as migracions polinèsies procedentes deste arxipèlag colonitzaren as ilhas Hawaiʻe e trouxeram o protomarquèsic. Depois, com o isolamento das ilhas do núcleo marquesà, esta língua sentei a sua evolução e transformações separada do resto, do mesmo modo que todas as línguas polinèsies, que evoluíam isoladament as umas das outras.
A maior proximidade linguística do hawaià é com o marquesà do norte e o marquesà do sul. Igualmente, compartilha uma grande parte do vocabulari com o resto de línguas polinèsies. Assim, o 76% do vocabulari do hawaià tem similituds e é idêntico ao do tahitià ou o maori.
Mesa de conteúdos |
escolheu-se os dois primeiros artigos da declaração universal dos direitos humanos como texto de exemplo em hawaià, por tal como é um texto o significado do qual pode ser conhecido por quase qualquer pessoa do mundo. A versão que se oferece é a tradução oficial provista pelo Escritório do Alto Comissionat pelos Direitos Humanos das Nações Unidas.[1]
Paukū 1
Hānave kū’oko’a ‘ia nā kānaka apau loa, a ua kau like ka hanohano a me nā pono kīvila ma luna ou kākou pākahi. Ua ku’um nunca ka não’ono’ou pono a me ka ‘ike pono ma luna ou kākou, não laila, e aloha kākou kekahi e kekahi.
Paukū 2
Ua noa e nā kānaka apau loa nā pono kīvila e helu ‘ia ma kēia Hō’ike, me ka o’okae ‘ole e ka lāhoje, e ka wai o’olu’um ou ka ‘ili, e ke kāne a e ‘ole ka wahine ka ‘ōlelo, ka o’omana, ka manda’ou politika a me nā manda’ou ‘ē a’e, ka ‘āina a pilina paha e hānave ‘ia ai, ka waiwai, ke kūlana hanauna a me nā kūlana ‘ē a’e. Eia o’e, ‘a’ole e o’okae ‘ia ke kanaka ma muli ou ke kūlana politika a me ke kuleana kūloko a kūwaho o’e ou kona aupuni nona nunca ‘ou ia, inā paha tenho aupuni kū’oko’a tenho ‘āina noho kahu ‘ia, a e ‘ole o’e tenho ‘āina e kaupalena ‘ia kona kū’oko’a ‘ana.
Através do inglês algumas palavras de origem hawaià aconteceram internacionais:
| Portal da Polinèsia – Acedeis aos artigos temáticos sobre a Polinèsia. |
|
Este artigo é um esborrany sobre língua e linguística. Podeis ajudar-nos ampliando-o a partir de fontes fiables. |