Visita Encydia-Wikilingue.com

Quenya

quenya - Wikilingue - Encydia

Quenya, alto élfico
Quenya
Criado por J. R. R. Tolkien (1915-1919)
Falado em Arda (literatura fantástica)
Hablantes desconhecido
Família Língua artificial
Estatus oficial
Oficial em Nenhum país
Regulado por Não está regulado
Códigos
ISO 639-1 nenhum
ISO 639-2 art ("Artificial, outros")
ISO 639-3 qya
Quenya Example.png
Texto escrito em Quenya, usando Tengwar e o alfabeto latino. São os dois primeiros versos do poema Namárië

O quenya (pronunciado kwɛɲa /);também chamado qenya, quendya, alto élfico, alta língua, língua antiga, língua dos elfos de Valinor, e outras denominações) é, junto com o sindarin, o idioma mais difundido e estudado das mais de quinze ideolenguas que, com diferentes graus de detalhe, foram inventadas por J. R. R. Tolkien e usadas em seu saga literária da Terra Média. O corpus de textos que constituem as fontes de conhecimento actual sobre o quenya inclui o poema «Namárië», conhecido como «O lamento de Galadriel», o texto original mais extenso nesta língua, extraído da obra capital de Tolkien: O Senhor dos Anéis.

Conhece-se a existência do quenya ao menos desde a Primeira Guerra Mundial, quando Tolkien tinha pouco mais de vinte anos. A língua foi desenvolvida ao longo de toda a vida de Tolkien, atingindo a etapa que alguns estudiosos chamam «madura» a partir da redacção do Senhor dos Anéis.

Tolkien quis dar uma aparência de língua clássica ao quenya, de maneira que tratou de que tivesse uma semelhança visual com o latín, coisa que conseguiu em verdadeiro modo usando uma forma característica de transcribir o quenya a nosso alfabeto. Os dois inspiradores do quenya são pois o latín, e o finés, sendo possível também alguma influência do galés e do grego, como no caso genitivo plural -on e o nexo nai («que»), possivelmente do grego na. Todas estas influências não foram em nenhum modo directas; não geraram vocabulario, por exemplo. Mais bem se trata de uma inspiração estética muito forte em Tolkien, «fonoestética», segundo o próprio Tolkien.

Conteúdo

Estrutura

Escritura

Tolkien desenvolveu o alfabeto tengwar para a maioria das línguas da Terra Média, ainda que também empregou para algumas um alfabeto rúnico, baseado no aspecto do idioma anglosajón. É um tipo de escritura considerada como muito bela, e está descrita por seu autor nos Adendos do Senhor dos Anéis.

Fonética

O quenya conta com 36 fonemas consonánticos, 1 semiconsonántico, 2 diptongales e 10 vocálicos, estes últimos dividindo-se, sobre os mesmos timbres, em vogais curtas e longas.

Vogais

O quenya tem 10 vogais básicas, diferenciadas tanto em longitude como em qualidade. Estas vogais são:

  • a : [a]
  • e : [e]
  • i : [i]
  • ou : [ou]
  • ou : [ou]

  • á : [aː]
  • é : [eː]
  • í : [iː]
  • ou : [ouː]
  • ú : [ouː]

Consonantes

Pronunciam-se como em castelhano, salvo as seguintes:

  • qu : [kʷ];
  • nw : [nʷ];
  • ng ou ñ : [ŋ];
  • ngw : [ŋʷ];
  • hy : [ç];
  • hw : [ʍ];
  • ty : [c];

  • ly : [ʎ];
  • ny : [ɲ];
  • c : [k];
  • h :
    • [h] ao início da palavra ou entre vogais,
    • [ç] depois de e ou i,
    • [x] nos demais casos;

Acentuación

As regras são as mesmas que as do latín. A sílaba tónica não se marca de forma gráfica (a chame indica o alongamento da vogal na transcrição em alfabeto latino), senão que obedece às regras de prosodia :[1]

Note-se que se consideram longas as sílabas com:

Elisión

Quando uma palavra quenya termina em -a e a seguinte começa por vogal, a -a pode desaparecer, e ambas palavras se pronunciam como uma. Em caracteres latinos representa-se mediante um apóstrofo. Elen síla lumenn'omentielvo (Uma estrela brilha na hora de nosso encontro; A Comunidade do Anel).

Gramática

Sistema nominal

Pelo geral, os sustantivos em quenya carecem de género gramatical. No apartado do número gramatical, o quenya evidência um singular e três tipos de plural: o simples, o dual (do qual há muito poucos exemplos), e o partitivo.

O quenya é um idioma flexivo, o qual significa que a função da palavra na frase ou caso gramatical está determinada por uma série de afijos; ao igual que nas línguas clássicas como o latín, em quenya existe o fenómeno da declinação nominal. Os casos dos dois modelos quenya de declinação nominal são: nominativo, acusativo, instrumental, genitivo, alativo, locativo, ablativo, dativo e respectivo (também chamado «dedativo»).

Este último caso é original do quenya, e não se sabe com exactidão se se usa com as preposiciones, verbos transitivos ou intransitivos ou se tem um uso mas geral. Uma teoria é que se refere a «em, a respeito de, aproximadamente em». Por exemplo, a frase «tenho falado a respeito de invasão» iria em dedativo em quenya.

As seguintes tabelas mostram as inflexões:

Singular lassë cirya meldo elen nat
Nominativo lassë cirya meldo elen nat
Acusativo lassë cirya meldo elen nat
Genitivo lassëo ciryo meldo eleno nato
Dativo lassen ciryan meldon elenen naten
Instrumental lassenen ciryanen meldonen elennen natenen
Posesivo lasséva ciryava meldova elenwa nateva
Locativo lassessë ciryassë meldossë elenessë natessë
Alativo lassenna ciryanna meldonna elenenna natenna
Ablativo lassello ciryallo meldollo elenello natello
Respectivo lasses ciryas meldos elenes nates


Dual lassë cirya meldo elen nat
Nominativo lasset ciryat meldu elenet natu
Acusativo lasset ciryat meldu elenet natu
Genitivo lasseto ciryato melduo eleneto natuo
Dativo lassent ciryant meldun elenent natun
Instrumental lassenten ciryanten meldunen elenenten natunen
Posesivo lassetwa ciryatwa melduva elenetwa natuva
Locativo lassetsë ciryatsë meldussë elenetsë natussë
Alativo lassenta ciryanta meldunna elenenta natunna
Ablativo lasselto ciryalto meldullo elenelto natullo
Respectivo lassetes ciryates meldus elenetes natus


Plural lassë cirya meldo elen nat
Nominativo lassi ciryar meldor eleni nati
Acusativo lassi ciryar meldor eleni nati
Genitivo lassion ciryaron meldoron elenion nation
Dativo lassin ciryain meldoin elenin natin
Instrumental lassinen ciryainen meldoinen eleninen natinen
Posesivo lassiva ciryaiva meldoiva eleniva nativa
Locativo lassessen ciryassen meldossen elenissen natissen
Alativo lassennar ciryannar meldonnar eleninnar natinnar
Ablativo lassellon ciryallon meldollon elenillon natillon
Respectivo lassis ciryais meldois elenis natis


Plural partitivo lassë cirya meldo elen nat
Nominativo lasseli ciryali meldoli eleneli nateli
Acusativo lasseli ciryali meldoli eleneli nateli
Genitivo lasselion ciryalion meldolion elenelion natelion
Dativo lasselin ciryalin meldolin elenelin natelin
Instrumental lasselínen ciryalínen meldolínen elenelínen natelínen
Posesivo lasselíva ciryalíva meldolíva elenelíva natelíva
Locativo lasselissë ciryalissë meldolissë elenelissë natelissë
Alativo lasselinna ciryalinna meldolinna elenelinna natelinna
Ablativo lasselillo ciryalillo meldolillo elenelillo natelillo
Respectivo lasselis ciryalis meldolis elenelis natelis

Sistema verbal

Existem três modos verbais em quenya, sendo estes o indicativo, imperativo e subjuntivo. A primeiro evidência os tempos de aoristo presente, futuro, passado simples e passado perfeito, suspeitando-se igualmente outros tempos, sem ficar fechado definitivamente o catálogo dos mesmos. O imperativo e o subjuntivo constroem-se de forma analítica. Aparte do modo e o tempo, os verbos quenya contam com os acidentes de número e pessoa. Outras características interessantes são a existência de verbos compostos mediante preposiciones, a construção de formas de frecuentativo por reduplicación do radical verbal.

O quenya conta com três tipos de verbos, de acordo a sua terminação: em -a, em -ou ou em consonantes, os assim chamados "verbos primitivos"; também se podem distinguir cinco tempos(presente, aoristo, passado, futuro e perfeito). A conjugação forma-se por aglutinación, com uma ordem de V+S+Ou; o sujeito pode não ir em caso que lho tenha explicitado com um pronombre separado ou que o sujeito seja expresso. O objecto vai separado se o pronombre também o está.

hautanyel (eu te detenho)= hauta (deter)+ -nye (eu)+ -l (te)

ou bem: Inye hauta lhe (eu te detenho a ti)

O Tempo Aoristo
Primitivos Verbos -A Verbos -Ou
Raiz hir- hauta- allu-
Significado encontrar deter lavar
Singular hirë hauta allo
Plural hirir hautar allur
O Tempo Presente + com alongamento de vogal
Primitivos Verbos -A Verbos -Ou
Raiz hir- cava- palu-
Significado encontrar escavar estender
Singular híra cávëa pálua
Plural hírar cávëar páluar
O Tempo futuro
Primitivos Verbos -A Verbos -Ou
Raiz hir- hauta- allu-
Significado encontrar deter lavar
Singular hiruva hautuva allúva
Plural hiruvar hautuvar allúvar

Sintaxe

A ordem não marcada em quenya é SVO (sujeito-verbo-objecto) com bastante liberdade posicional devido ao uso de casos.

Exemplo de texto em quenya

O Padrenuestro, traduzido por Tolkien, publicado no número 43 da revista Vinyar Tengwar e em espanhol pela revista Axxón:

Átaremma i ëa têm ëa
na ar esselya
aranielya na tuluva
na care indómelya cemende tambe Erumande
ámen anta síra ilaurëa massamma
ar ámen apsene úcaremmar sív' emme apsenet tien i úcarer emmen.
Álame tulya úsahtienna mau áme etelehta ulcullo
násië.

Enlaces externos

Wikimedia Incubator
Prova Wikipedia em Quenya na Incubadora de Wikimedia

Wikilibros

Referências

  1. As palavras em negrita são termos em quenya.

Bibliografía

Obtido de http://ks312095.kimsufi.com../../../../articles/a/r/t/Encydia-Wikilingue%7EArt%C3%ADculos_solicitados_2358.html"
Your Ad Here